अलमतिप्रसङ्गेन ।

समन्तादवलोक्य । तद्भवन्तः परिषदग्रेसराः विज्ञाप्यं नः किंचिदस्ति ।

तदिदं कवेर्मृगराजलक्ष्मणो भट्टनारायणस्य कृतिं वेणीसंहारं नाम नाटकं प्रयोक्तुमुद्यता वयम् । तदत्र कविपरिश्रमानुरोधाद्वोदात्तकथावस्तुगौरवाद्वा नवनाटकदर्शनकुतूहलाद्वा भवद्भिरवधानं दीयमानमभ्यर्थये ।

भाव त्वर्यतां त्वर्यताम् । एते खल्वार्यविदुराज्ञया पुरुषाः सकलमेव शैलूषजनं व्याहरन्ति । प्रवर्त्यन्तामपरिहीयमानमातोद्यविन्यासादिका विधयः । प्रवेशकालः किल तत्रभवतः पाराशर्यनारदतुम्बुरुजामदग्न्यप्रभृतिभिर्मुनिवृन्दारकैरनुगम्यमानस्य भरतकुलहितकाम्यया स्वयं प्रतिपन्नदौत्यस्य देवकीसूनोश्चक्रपाणेर्महाराजदुर्योधनशिबिरं प्रति प्रस्थातुकामस्येति ।

आकर्ण्य सानन्दम् । अहो नु खलु भो भगवता जगत्प्रभवस्थितिनिरोधप्रभविष्णुना विष्णुनाद्यानुगृहीतमिदं भरतकुलं सकलं च राजकमनयोः कुरुपाण्डवराजपुत्रयोराहवकल्पान्तानलप्रशमहेतुना स्वयं संधिकारिणा कंसारिणा दूतेन । तत्किमिति पारिपार्श्विक नारम्भयसि कुशीलवैः सह संगीतकम् ।

भवतु । आरम्भयामि । कं समयमाश्रित्य गीयताम् ।

नन्वमुमेव तावच्चन्द्रातपनक्षत्रक्रौञ्चहंसकुलसप्तच्छदकुमुदपुण्डरीककाशकुसुमपरागधवलितगगनदिङ्मण्डलं स्वादुजलजलाशयं शरत्समयमाश्रित्य प्रवर्त्यतां संगीतकम् । तथा ह्यस्यां शरदि

ससंभ्रमम् । भाव शान्तं पापं प्रतिहतममङ्गलम् ।

सवैलक्ष्यस्मितम् । मारिष शरत्समयवर्णनाशंसया हंसा धार्तराष्ट्रा इति व्यपदिश्यन्ते । तत्किं शान्तं पापं प्रतिहतममङ्गलम् ।

न खलु न जाने । किं त्वमङ्गलाशंसयास्य वो वचनस्य यत्सत्यं कम्पितमिव मे हृदयम् ।

मारिष ननु सर्वमेवेदानीं प्रतिहतममङ्गलं स्वयं प्रतिपन्नदौत्येन संधिकारिणा कंसारिणा । तथा हि

आः दुरात्मन्वृथामङ्गलपाठक शैलूषापसद ।

भाव कुत एतत् ।

पृष्ठतो विलोक्य । अये एष खलु वासुदेवगमनात्कुरुसंधानममृष्यमाणः पृथुललाटतटघटितविकटकीनाशतोरणत्रिशूलायमानभीषणभ्रुकुटिरापिबन्निव नः सर्वान्दृष्टिपातेन सहदेवानुगम्यमानः क्रुद्धो भीमसेन इत एवाभिवर्तते । तन्न युक्तमस्य पुरतः स्थातुम् । तदित आवामन्यत्र गच्छावः ।

आः दुरात्मन्वृथामङ्गलपाठक शैलूषापसद । लाक्षागृहेत्यादि पुनः पठति ।

सानुनयम् । आर्य मर्षय मर्षय । अनुमतमेव नो भरतपुत्रस्यास्य वचनम् । निर्वाणवैरदहना इति यथार्थमेव । सभृत्याः कुरवः क्षतजालंकृतवसुंधराः क्षतशरीराश्च स्वर्गस्था भवन्त्विति ब्रवीति ।

सोपालम्भम् । न खलु न खल्वमङ्गलानि चिन्तयितुमर्हन्ति भवन्तः कौरवाणाम् । संधेयास्ते भ्रातरो युष्माकम् ।

सरोषम् । आर्य

एवमिदम् । अत एवाहमद्यप्रभृति भिन्नो भवद्भ्यः । पश्य ।

सानुनयम् । आर्य एवमतिसंभृतक्रोधेषु युष्मासु कदाचित्खिद्यते गुरुः ।

किं नाम खिद्यते गुरुः । गुरुः खेदमपि जानाति । पश्य ।

तत्सहदेव निवर्तस्व । एवं चातिचिरप्रवृद्धामर्षोद्दीप्तस्य भीमस्य वचनाद्विज्ञापय राजानम् ।

आर्य किमिति ।

एवं विज्ञापय ।

तमेवानुगच्छन्नात्मगतम् । अये कथमार्यः पाञ्चाल्याश्चतुःशालं प्रविष्टः । भवतु तावदहमत्रैव तिष्ठामि । इति स्थितः ।

प्रतिनिवृत्यावलोक्य च । सहदेव गच्छ त्वं गुरुमनुवर्तस्व । अहमप्यायुधागारं प्रविश्यायुधसहायो भवामि ।

आर्य नेदमायुधागारं पाञ्चाल्याश्चतुःशालमिदम् ।

सवितर्कम् । किं नाम नेदमायुधागारं पाञ्चाल्याश्चतुःशालमिदम् । किंचिद्विहस्य सहर्षम् । आमन्त्रयितव्या मया पाञ्चाली । सप्रणयं सहदेवं हस्ते गृहीत्वा । वत्स आगम्यताम् । यदार्यः कुरुभिः संधानमिच्छन्नस्मान्पीडयति तद्भवानपि पश्यतु ।

आर्य इदमासनमास्तीर्णम् । अत्रोपविश्य प्रतिपालयत्वार्यः कृष्णागमनम् ।

उपविश्य । वत्स कृष्णागमनमित्यनेनोपोद्घातेन स्मृतम् । अथ भगवान्कृष्णः केन पणेन संधिं कर्तुं सुयोधनं प्रति प्रहितः ।

आर्य पञ्चभिर्ग्रामैः ।

कर्णौ पिधाय । अहह हन्त देवस्याजातशत्रोरप्ययमीदृशस्तेजोपकर्ष इति यत्सत्यं कम्पितमिव मे हृदयम् । परिवृत्य स्थित्वा । तद्वत्स न त्वया कथितं न मया श्रुतम् ।

समस्ससदु समस्ससदु भट्टिणी ।

नेपथ्याभिमुखमवलोक्यात्मगतम् । अये कथं याज्ञसेनी मुहुरुपचीयमानबाष्पपटलस्थगितनयनार्यसमीपमुपसर्पति । तत्कष्टतरमापतितम् ।

समस्ससदु समस्ससदु भट्टिणी । अबणइस्सदि दे मण्णुं णिच्चाणुबद्धकुरुवेलो कुमालो भीमसेणो ।

हञ्जे बुद्धिमदिए होदि एदं जइ महाराअस्स पडिउलो हुविस्सदि ।

विलोक्य । एसो कुमालो चिट्ठदि । ता णं उबसप्पदु भट्टिणी ।

हञ्जे एव्वं करेम्ह ।

उपसृत्य । जअदु जअदु कुमालो ।

परिवृत्य । भट्टिणि परिकुबिदो विअ कुमालो लक्खीअदि ।

हञ्जे जइ एव्वं ता अवहीरणा बि एसा मं अस्सासअदि । ता एत्थ उबविट्ठा भविअ सुणोमि दाव णाहस्स ववसिदं ।

सक्रोधं सहदेवमधिकृत्य । किं नाम पञ्चभिर्ग्रामैः संधिः ।

सहर्षं जनान्तिकम् । णाह अस्सुदपुव्वं खु दे ईदिसं वअणं । ता पुणो बि दाव भणाहि ।

आर्य किं महाराजस्य संदेशोऽव्युत्पन्न इव गृहीतः ।

का पुनरत्र व्युत्पत्तिः ।

आर्य एवं गुरणा संदिष्टम् ।

कस्य ।

सुयोधनस्य ।

किमिति ।

ततः किम् ।

तदेवमनया प्रतिनामग्रामप्रार्थनया पञ्चमस्य चाकीर्तनाद्विषभोजनजतुगृहदाहद्यूतसभाद्यपकारस्थानोद्घाटनमेवेदं मन्ये ।

साटोपम् । वत्स एवं कृते किं कृतं भवति ।

आर्य एवं कृते लोके तावत्स्वगोत्रक्षयाशङ्कि हृदयमाविष्कृतं भवति कुरुराजस्यासंधेयता च दर्शिता भवति ।

सर्वमप्येतदनर्थकम् । कुरुराजस्य तावदसंधेयता तदैव निवेदिता यदैवास्माभिरितो वनं गच्छद्भिः सर्वैरेव कुरुकुलस्य निधनं प्रतिज्ञातम् । लोकेऽपि च धार्तराष्ट्रकुलक्षयः किं लज्जाकरो भवताम् । अपि च रे मूर्ख

जनान्तिकम् । णाह ण लज्जन्ति एदे । तुमं बि दाव मा विसुमरेहि ।

सस्मरणम् । वत्स कथं चिरयति पाञ्चाली ।

आर्य का खलु वेला तत्रभवत्याः प्राप्तायाः । किं तु रोषावेशवशादागताप्यार्येण नोपलक्षिता ।

दृष्ट्वा सादराम् । देवि समुद्धतामर्षैरस्माभिरागतापि भवती नोपलक्षिता । अतो न मन्युं कर्तुमर्हसि ।

णाह उदासीणेसु तुम्हेसु मण्णू ण उण कुबिदेसु ।

यद्येवमपगतपरीभवमात्मानं समर्थयस्व । हस्तं गृहीत्वा पार्श्वे समुपवेश्य मुखमवलोक्य । किं पुनरत्रभवतीमुद्विग्नामिवोपलक्षयामि ।

णाह किं उव्वेअकालणं तुम्हेसु सण्णिहिदेसु ।

किमिति नावेदयसि । केशानवलोक्य । अथ वा किमावेदितेन

हञ्जे बुद्धिमदिए णिवेदेहि दाव णाहस्स । को अण्णो मह परिहवेण खिज्जदि ।

जं देवी आणवेदि । भीममुपसृत्याञ्जलिं बद्ध्वा । कुमाल इदो बि अहिअं अज्ज मण्णुकालणं आसी देवीए ।

किं नामास्मादप्यधिकतरम् । तत्कथय कथय ।

सुणादु कुमालो । अज्ज खु देवी अम्बासहिदा सुभद्दप्पमुहेण सबत्तिवग्गेण परिवुदा अज्जाए गन्धालीए पादवन्दणं कादुं गदा आसी ।

युक्तमेतत् । वन्द्याः खलु गुरवः । ततस्ततः ।

तदो पडिणिउत्तमाणा भाणुमदीए दिट्ठा ।

सक्रोधम् । आः शत्रोर्भार्यया दृष्टा । हन्त स्थानं क्रोधस्य देव्याः । ततस्ततः ।

तदो ताए देविं पेक्खिअ सहीवअणदिण्णदिट्ठीए सगव्वं ईसि विहसिअ भणिदं ।

न केवलं दृष्टोक्ता च । अहो किं कुर्मः । ततस्ततः ।

अइ जण्णसेणि पञ्च गामा पत्थीअन्ति त्ति सुणीअदि । कीस दाणिं बि दे केसा ण संजमीअन्ति ।

सहदेव श्रुतम् ।

किमिहोच्यते । दुर्योधनकलत्रं हि सा । पश्य ।

बुद्धिमतिके ततो देव्या किमभिहितम् ।

कुमाल जइ परिजणहीणा भवे तदो देवी भणादि ।

किं पुनरभिहितं भवत्या ।

मए एव्वं भणिदं । अइ भाणुमदि तुम्हाणं अमुक्केसु केसेसु कहं अम्हाणं देवीए केसा संजमीअन्ति त्ति ।

सपरितोषम् । साधु बुद्धिमतिके साधु । तदभिहितं यदस्मत्परिजनोचितम् । स्वाभरणानि बुद्धिमतिकायै प्रयच्छति । अत्रभवति पाञ्चालराजतनये श्रूयताम् । अचिरेणैव कालेन

किं णाह दुक्करं तुए परिकुबिदेण । अणुगेण्हन्तु एदं ववसिदं दे भादरो ।

अनुगृहीतमेतदस्माभिः ।

कुमार एष खलु भगवान्वासुदेवः ।

ससंभ्रमम् । क्वासौ भगवान् ।

पाण्डवपक्षपातामर्षितेन सुयोधनेन संयन्तुमारब्धः ।

किं संयतः ।

न हि न हि संयन्तुमारब्धः ।

किं कृतं देवेन ।

ततः स महात्मा दर्शितविश्वरूपतेजःसंपातमूर्च्छितमवधूय कुरुकुलमस्मच्छिबिरसंनिवेशमनुप्राप्तः । कमारमविलम्बितं द्रष्टुमिच्छति ।

सोपहासम् । किं नाम दुरात्मा सुयोधनो भगवन्तं संयन्तुमिच्छति । आकाशे दत्तदृष्टिः । आः दुरात्मन्कुरुकुलपांसन एवमतिक्रान्तमर्यादे त्वयि निमित्तमात्रेण पाण्डवक्रोधेन भवितव्यम् ।

आर्य किमसौ दुरात्मा सुयोधनो वासुदेवमपि भगवन्तं स्वेन रूपेण न जानाति ।

वत्स मूढः खल्वयं दुरात्मा । कथं जानातु । पश्य ।

आर्य जयंधर किमिदानीमध्यवस्यति गुरुः ।

स्वयमेव गत्वा महाराजस्याध्यवसितं ज्ञास्यति कुमारः । इति निष्क्रान्तः ।

भो भो द्रुपदविराटवृष्ण्यन्धकसहदेवप्रभृतयोऽस्मदक्षौहिणीपतयः कौरवचमूप्रधानयोधाश्च शृण्वन्तु भवन्तः ।

आकर्ण्य । सहर्षम् । जृम्भतां जृम्भतामप्रतिहतप्रसरमार्यस्य क्रोधज्योतिः ।

णाह किं दाणिं एसो पलअजलहरत्थणिदमंसलो खणे खणे समरदुन्दुही ताडीअदि ।

देवि किमन्यत् । यज्ञः प्रवर्तते ।

सविस्मयम् । को एसो जण्णो ।

रणयज्ञः । तथा हि

आर्य गच्छामो वयमिदानीं गुरुजनानुज्ञाप्ता किक्रमानुरूपमाचरितुम् ।

वत्स एते वयमुद्यता एवार्यस्यानुज्ञानमनुष्ठातुम् । उत्थाय । देवि गच्छामो वयमिदानीं कुरुकुलक्षयाय ।

बाष्पं धारयन्ती । णाह असुरसमराहिमुहस्स हरिणो विअ मङ्गलं तुम्हाणं होदु ।

प्रतिगृहीतं मङ्गलवचनमस्माभिः ।

अण्णं च णाह पुणो बि तुम्हेहिं समरादो आअच्छिअ अहं समासासइदव्वा ।

ननु पाञ्चालराजतनये किमद्याप्यलीकाश्वासनया ।

णाह मा खु मा खु जण्णसेणीपरिहवुद्दीबिदकोबाणला अणवेक्खिदसरीरा संचरिस्सह । जदो अप्पमत्तसंचरणिज्जाइं रिउबलाइं सुणीअन्ति ।

अयि सुक्षत्रिये

आदिष्टोऽस्मि महाराजदुर्योधनेन । विनयंधर सत्वरं गच्छ त्वम् । अन्विष्यतां देवी भानुमती । अपि निवृत्ताम्बायाः पादवन्दनसमयान्न वेति । यतस्तां विलोक्य निहताभिमन्यवो राधेयजयद्रथप्रभृतयोऽस्मत्सेनापतयः समरभूमिं गत्वा सभाजयितव्या इति । तन्मया द्रुततरं गन्तव्यम् । अहो प्रभविष्णुता महाराजस्य यन्मम जरसाभिभूतस्य मर्यादामात्रमेवावरोधव्यापारः । अथ वा किमिति जरामुपालभेय यतः सर्वान्तःपुरिकाणामेव व्यावहारिको वेषश्चेष्टा च । तथा हि

परिक्रम्य दृष्ट्वा । आकाशे । विहंगिके अपि श्वश्रूजनपादवन्दनं कृत्वा प्रतिनिवृत्ता भानुमती । कर्णं दत्त्वा । किं कथयसि । एषा भानुमती देवी पत्युः समरविजयाशंसया निर्वर्तितगुरुदेवपादवन्दनाद्यप्रभृत्यारब्धनियमा बालोद्याने तिष्ठतीति । तद्भद्रे गच्छ त्वमात्मव्यापाराय यावदहमप्यत्रस्थां देवीं महाराजाय निवेदयामि । इति परिक्रम्य । साधु पतिव्रते साधु स्त्रीभावेऽपि वर्तमाना वरं भवती न पुनर्महाराजः योऽयमुद्यतेषु बलवत्स्वबलवत्सु वा वासुदेवसहायेषु पाण्डुपुत्रेष्वरिष्वद्याप्यन्तःपुरविहारमनुभवति । विचिन्त्य । इदमपरमयथातथं स्वामिनश्चेष्टितम् । कुतः

सर्वथा दैवं नः स्वस्ति करिष्यति । तद्यावदत्रस्थां देवीं महाराजाय निवेदयामि । इति निष्क्रान्तः ।

सहि भाणुमदि कीस दाणिं तुमं सिबिणअदंसणमेत्तस्स किदे अहिमाणिणो महाराअदुज्जोहणस्स महिसी भविअ एव्वं विअलिअधीरभावा अदिमेत्तं संतप्पसि ।

भट्टिणि सोहणं भणादि सुवअणा । सिबिणअन्तो जणो किं ण खु पलबदि ।

हञ्जे एव्वं एदं । किं दु एदं सिबिणअं अदिमेत्तं अकुसलदंसणं मे पडिभादि ।

पिअसहि जइ एव्वं ता कहेहि सिबिणअं जेण अम्हे बि पडिट्ठाबअन्तीओ धम्मप्पसंसाए देवदासंकित्तणेण दुव्वादिपडिग्गहेण अ पडिहडिस्सामो ।

सोहणं क्खु भणादि सुवअणा । अकुसलदंसणा सिबिणआ देवदाणं पसंसाए कुसलपरिणामा होन्ति त्ति सुणीअदि ।

जइ एव्वं ता कहइस्सं । अवहिदा दाव होहि ।

अवहिदम्हि । कहेदु पिअसही ।

हला भएण विसुमरिदम्हि । ता चिट्ठ जाव सव्वं सुमरिअ कहइस्सं । इति चिन्तां नाटयति ।

सूक्तमिदं कस्यचित् ।

येनाद्य द्रोणकर्णजयद्रथादिभिर्हतमभिमन्युमुपश्रुत्य समुच्छ्वासितमिव नश्चेतसा ।

देव नेदमतिदुष्करमाचार्यशस्त्रप्रभावाणां कर्णजयद्रथयोर्वा । का नामात्र श्लाघा ।

विनयंधर किमाह भवान् । एको बहुभिर्बालो लूनशरासनश्च निहत इत्यत्र का श्लाघा कुरुपुंगवानामिति । मूढ पश्य ।

सवैलक्ष्यम् । देव न ममायं संकल्पः । किं तु भवत्पौरुषप्रतीघातोऽस्माभिर्नावलोकितपूर्व इत्यत एवं विज्ञापयामि ।

एवमिदम् ।

कर्णौ पिधाय सभयम् । शान्तं पापम् । प्रतिहतममङ्गलम् ।

विनयंधर किं मयोक्तम् ।

सहभृत्यगणं सबान्धवं सहमित्रं ससुतं सहानुजम् । स्वबलेन निहन्ति संयुगे न चिरात्पाण्डुसुतं सुयोधनः ॥ इति पठति । एतद्विपरीतमभिहितं देवेन ।

विनयंधर अद्य खलु भानुमती यथापूर्वं मामनामन्त्र्य वासभवनात्प्रातरेव निष्क्रान्तेति व्याक्षिप्तं मे मनः । तदादेशय तमुद्देशं यत्रस्था भानुमती ।

इत इतो देवः ।

पुरोऽवलोक्य समन्ततो गन्धमाघ्राय । देव पश्य पश्य । एतत्तुहिनकणशिशिरसमीरणोद्वेल्लितबन्धनच्युतशेफालिकाविरचितकुसुमप्रकरमीषदालोहितमुग्धवधूकपोलपाटललोध्रप्रसूनविजितश्यामलतासौभाग्यमुन्मीलितबकुलकुन्दकुसुमसुरभिशीतलं प्रभातकालरमणीयमग्रतस्ते बालोद्यानम् । तदवलोकयतु देवः । तथा हि

समन्तादवलोक्य । विनयंधर इदमपरममुष्मिन्नुषसि रमणीयम् । पश्य ।

देव नन्वेषा देवी भानुमती सुवदनया तरलिकया च पर्युपास्यमाना तिष्ठति । तदुपसर्पतु देवः ।

दृष्ट्वा । आर्य विनयंधर गच्छ त्वं सांग्रामिकं मे रथमुपकल्पयितुम् । अहमप्येष देवीं दृष्ट्वानुपदमागत एव ।

एष कृतो देवादेशः । इति निष्क्रान्तः ।

पिअसहि अबि सुमरिदं तुए ।

सहि सुमरिदं । अज्ज किल पमदवणे आसीणाए मम अग्गदो केण बि अदिसइददिव्वरूबिणा णउलेण अहिसदं वाबादिदं ।

अपवार्यात्मगतम् । सन्तं पाबं पडिहदं अमङ्गलं । प्रकाशम् । तदो तदो ।

अदिसंदाबोबगहीअहिअआए विसुमरिदं मए । ता पुणो बि सुमरिअ कहइस्सं ।

अहो देवी भानुमती सुवदनातरलिकाभ्यां सह किमपि मन्त्रयमाणा तिष्ठति । भवतु । अनेन लताजालेनान्तरितः शृणोमि तावदासां विश्रब्धालापम् । इति तथा स्थितः ।

सहि अलं संदाबेण । कहेदु पिअसही ।

किं नु खल्वस्याः संतापकारणम् । अथ वानामन्त्र्य मामियमद्य वासभवनान्निष्क्रान्तेति समर्थित एवास्या मया कोपः । अयि भानुमति अविषयः खलु दुर्योधनो भवत्याः कोपस्य ।

विचिन्त्य । अथ वा ।

तथापि शृणुमस्तावत्किं वक्ष्यतीति ।

हला हं तदो तस्स अदिसइददिव्वरूबिणो णउलस्स दंसणेण उस्सुआ जादा ।

सवैलक्ष्यम् । किं नामातिशयितदिव्यरूपिणो नकुलस्य दर्शनेनोत्सुका जाता । तत्किमनया पापया माद्रीसुतानुरक्तया वयमेवं विप्रलब्धाः । सोत्प्रेक्षमियमस्मदिति पठित्वा । मूढ दुर्योधन कुलटाविप्रलभ्यमानमात्मानं बहुमन्यमानोऽधुना किं वक्ष्यसि । किं कण्ठ इत्यादि पठित्वा दिशोऽवलोक्य । अहो एतदर्थमेवास्याः प्रातरेव विविक्तस्थानाभिलाषः सखीजनसंकथासु च पक्षपातः । दुर्योधनस्तु मोहादविज्ञातबन्धकीहृदयसारः क्वापि परिभ्रान्तः । आः पापे मत्परिग्रहपांसुले

तदो तदो ।

तदो उज्झिअ तं आसणट्ठाणं लदामण्डबं पविट्ठा । तदो सो बि मं अणुसरन्तो एव्व लदामण्डबं पविट्ठो ।

अहो कुटलोचितमस्याः पापाया अशालीनत्वम् ।

तदो तदो ।

तदो तेण सगव्वं पसारिअकरेण अपहरिअं मे थणंसुअं ।

विचिन्त्य । सगर्वं प्रसारितकरेणापहृतं मे स्तनांशुकम् । सक्रोधम् । अलमतः परं श्रुत्वा । भवतु तावत्तस्य परवनितास्कन्दनप्रगल्भस्य माद्रीसुतहतकस्य जीवितमपहरामि । किंचिद्गत्वा । विचिन्त्य । अथ वेयमेव तावत्पापशीला प्रथममनुशासनीया । इति निवर्तते ।

तदो तदो ।

तदो हं अज्जउत्तस्स पभादमङ्गलतूररवमिस्सेण वारविलासिणीसंगीदसद्देण पडिबोधिदम्हि ।

सवितर्कम् । किं नु प्रतिबोधितास्मीति स्वप्नदर्शनमनया वर्णितं भवेत् । विचिन्त्य । भवतु सखीवचनाद्व्यक्तिर्भविष्यति ।

जं किं बि एत्थ अच्चाहिदं तं भाईरहीप्पमुहाणं णईणं सलिलेण अवहरीअदु । भअवदाणं बम्हणाणं बि आसीसाए आहुदिहुदेण पज्जलिदेण भअवदा हुदासणेण अ णस्सदु ।

अलं विकल्पेन । स्वप्नदर्शनमेवैतदनया वर्णितम् । मया पुनर्मन्दधियान्यथैव संभावितम् ।

हला कहेहि किं एत्थ सुहसूअअं ।

अन्योऽन्यमवलोक्य । अपवार्य । एत्थ णत्थि थोअं बि सुहसूअअं । जइ एत्थ अलीअं कहइस्सं ता पिअसहीए अबराहिणी भविस्सं । सो एव्व सिणिद्धो जणो जो पुच्छिदो परुसं बि हिदं भणादि । प्रकाशम् । सहि सव्वं एव्व एदं असुहणिवेदणं । ता देवदाणं पणामेण दुजादिजणपडिग्गहेण अ अन्तरीअदु । ण हु दाठिणो णउलस्स वा दंसणं अहिसदवहं अ सिबिणए पसंसन्ति विअक्खणा ।

अवितथमाह सुवदना । नकुलेन पन्नगशतवधः स्तनांशुकापहरणं च नियतमरिष्टोदर्कं तर्कयामि ।

वामाक्षिस्पन्दनं सूचयित्वा । आः ममापि नाम दुर्योधनस्यानिमित्तानि हृदयक्षोभमावेदयन्ति । सावष्टम्भम् । अथ वा भीरुजनहृदयप्रकम्पनेषु का गणना दुर्योधनस्यैवंविधेषु । गीतश्चायमर्थोऽङ्गिरसा ।

तद्भानुमत्याः स्त्रीस्वभावसुलभामलीकाशङ्कामपनयामि ।

हला सुवअणे पेक्ख दाव उदअगिरिसिहरन्तरिदविमुक्करहवरो विअलिदसंझाराअप्पसण्णदुरालोअमण्डलो जादो भअवं दिअहणाहो ।

सहि रोसाणिदकणअपत्तसरिसेण लदाजालन्तरोबहिदकिरणणिवहेण पिञ्जरिदुज्जाणभूमिभाओ दुप्पेक्खणिज्जो भअवं सहस्सरस्सी संवुत्तो । ता समओ दे लोहिदचन्दणकुसुमगब्भेण अग्घेण पज्जुबट्ठादुं ।

हञ्जे तरलिए उबणेहि मे अग्घभाअणं जाव भअवदो सहस्सरस्सिणो सबरिअं णिव्वत्तेमि ।

जं देवी आणबेदि । इति निष्क्रान्ता ।

अयमेव साधुतरोवसरः प्रियासमीपमुपगन्तुम् । इत्युपसर्पति ।

भट्टिणि एदं अग्घभाअणं । ता णिव्वत्तीअदु भअवदो सहस्सरस्सिणो सबरिआ ।

विलोक्यात्मगतम् । कहं महाराओ आअदो । हन्त जादो से णिअमभङ्गो ।

दिनकराभिमुखी भूत्वा । भअवं अम्बरमहासरेक्कसहस्सपत्त पुव्वदिहावहूमुहमण्डलकुङ्कुमविसेसअ सअलभुअणेक्करअणप्पदीब जं एत्थ सिबिणअदंसणे किं बि अच्चाहिदं तं भअवदो पणामेण सभादुअस्स अज्जउत्तस्स कुसलपरिणामि होदु । अर्घ्यं दत्त्वा । हञ्जे तरलिए उबणेहि मे कुसुमाइं । अबराणं बि देवदाणं सबरिअं णिव्वत्तेमि । हस्तौ प्रसारयति ।

सरोषम् । अहो पमादो परिअणस्स । परिवृत्य दृष्ट्वा ससंभ्रमम् । कहं अज्जउत्तो ।

देवि अनिपुणः परिजनोऽयमेवंविधे सेवावकाशे । तत्प्रभवत्यत्रानुशासने देवी ।

अयि प्रिये

अज्जउत्त अब्भणुण्णादाए तुए अत्थि मे कस्सिं बि णिअमे अहिलासो ।

श्रुतविस्तार एवास्मि भवत्याः स्वप्नवृत्तान्तं प्रति । तदलमेवं प्रकृतिसुकुमारमात्मानं खेदयितुम् ।

अज्जउत्त अदिमेत्तं मे सङ्का बाहेइ । ता अणुमण्णदु मं अज्जउत्त ।

सगर्वम् । देवि अलमनया शङ्कया । पश्य ।

अज्जउत्त ण हु किं बि मे सङ्काकालणं तुम्हेसु सण्णिहिदेसु । किं तु अज्जउत्तस्स एव्व मणोरहसंपत्तिं अभिणन्दामि ।

अयि सुन्दरि एतावन्त एव मनोरथा यदहं दयितया संगतः स्वेच्छया विहरामीति । पश्य ।

सभयं राजानं परिष्वज्य । परित्ताअदु परित्ताअदु अज्जउत्तो ।

समन्तादवलोक्य । प्रिये अलं संभ्रमेण । पश्य ।

महाराओ पविसदु एदं दारुपव्वअपासादं । उव्वेअकारी खु अअं उत्थिदपरुसरअकलुसीकिदणअणो उम्मूलिदतरुवरसद्दवित्तत्थमन्दुरापरिब्भट्ठवल्लहतुलंगमपज्जाउलीकिदजणपद्धई भीसणो समीरणासारो ।

सहर्षम् । उपकारि खल्विदं वात्याचक्रं सुयोधनस्य । यस्य प्रसादादयत्नपरित्यक्तनियमया देव्या संपादितोऽस्मन्मनोरथः । कथमिति ।

तत्संपूर्णमनोरथस्य मे कामचारः संप्रति विहारेषु । तदितो दारुपर्वतप्रासादमेव गच्छामः ।

प्रवेशं रूपयित्वा । प्रिये अलब्धावकाशः समीरणः संवृतत्वाद्गर्भगृहस्य । विस्रब्धमुन्मीलय चक्षुरुन्मृष्टरेणुनिकरम् ।

सहर्षम् । दिट्ठिआ इह दाव उप्पादसमीरणो ण बाधेदि ।

महाराअ आरोहणसंभमणिस्सहं पिअसहीए ऊरुजुअलं । ता कीस दाणिं महाराओ आसणवेदिं ण भूसेदि ।

देवीमवलोक्य । भवति अनल्पमेवापकृतं वात्यासंभ्रमेण । तथा हि

तत्किमित्यनास्तीर्णं कठिनं शिलातलमध्यास्ते देवी ।

देव भग्नं भग्नम् ।

किं नाम ।

भग्नं भीमेन ।

आः किं प्रलपसि ।

अज्ज किं अणत्थं मन्तेसि ।

सभयम् । ननु भग्नं भीमेन भवतः ।

धिक्प्रलापिन्वृद्धापसद कोऽयमद्य ते व्यामोहः ।

देव न खलु कश्चिद्व्यामोहः । सत्यमेव ब्रवीमि ।

बलवत्समीरणवेगात्कम्पिते भुवने भग्नः स्यन्दनकेतुः । तत्किमित्युद्धतं प्रलपसि भग्नं भग्नमिति ।

देव न किंचित् । किं तु शमनार्थमस्यानिमित्तस्य विज्ञापयितव्यो देव इति स्वामिभक्तिर्मां मुखरयति ।

अज्जउत्त परिहरीअदु एदं अणिमित्तं पसण्णबम्हणवेआणुघोसेण होमेण अ ।

सावज्ञम् । ननु गच्छ । पुरोहितसुमित्राय निवेदय ।

यदाज्ञापयति देवः । इति निष्क्रान्तः ।

सोद्वेगमुपसृत्य । जअदु जअदु महाराओ । महाराअ एसा खु जामादुणो सिन्धुराअस्स मादा दुस्सला अ पडिहारभूमीए चिट्ठदि ।

किंचिद्विचिन्त्यात्मगतम् । किं जयद्रथमाता दुःशला चेति । कच्चिदभिमन्युवधामर्षितैः पाण्डुपुत्रैर्न किंचिदत्याहितमाचेष्टितं भवेत् । प्रकाशम् । गच्छ । प्रवेशय शीघ्रम् ।

जं महाराओ आणबेदि । इति निष्क्रान्तः ।

परित्ताअदु परित्ताअदु कुलुणाहो ।

ससंभ्रममुत्थाप्य । अम्ब समाश्वसिहि समाश्वसिहि । किमत्याहितम् । अपि कुशलं समराङ्गणेष्वप्रतिरथस्य जयद्रथस्य ।

जाद कुदो कुसलं ।

कथमिव ।

साशङ्कम् । अज्ज खु पुत्तवहामरिसुद्दीबिदेण गण्डीविणा अणत्थमिदे दिअसणाहे तस्स वहो पडिण्णादो ।

सस्मितम् । इदं तदश्रुकारणमम्बाया दुःशलायाश्च । पुत्रशोकादुन्मत्तस्य किरीटिनः प्रलापैरेवमवस्था । अहो मुग्धत्वमबलानाम् । अम्ब कृतं विषादेन । वत्से दुःशले अलमश्रुपातेन । कुतश्चायं तस्य धनंजयस्य प्रभावो दुर्योधनबाहुपरिघरक्षितस्य महारथजयद्रथस्य विपत्तिमुत्पादयितुम् ।

जाद पुत्तबन्धुवहामरिसुद्दीबिदकोबाणला अणवेक्खिदसरीरा वीरा परिक्कमन्ति ।

सोपहासम् । एवमेतत् । सर्वजनप्रसिद्धैवामर्षिता पाण्डवानाम् । पश्य ।

असमत्तपडिण्णाभरस्स अत्तवहो से पडिण्णादो ।

यद्येवमलमानन्दस्थानेऽपि ते विषादेन । ननु वक्तव्यमुत्सन्नः सानुजो युधिष्ठिर इति । अन्यच्च मातः का शक्तिरस्ति धनंजयस्यान्यस्य वा कुरुशतपरिवारवर्धितमहिम्नः कृपकर्णद्रोणाश्वत्थामादिमहारथद्विगुणीकृतनिरावरणविक्रमस्य नामापि ग्रहीतुं ते तनयस्य । अयि सुतपराक्रमानभिज्ञे